Dynia


➽ Sezonowe warzywa i owoce- miesiąc listopad

Dynia przeważnie kojarzy się z fantazyjnie powycinanymi lampionami na Halloween. Jest jednak też druga strona tego warzywa

 

POCHODZENIE I UPRAWA

Dynia (Cucurbita L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych obejmujący około 20 gatunków. W stanie dzikim występują w strefach klimatu gorącego i ciepłego Ameryki. Gatunkiem typowym jest Cucurbita pepo L.

Dynia jest jednoroczną lub wieloletnią rośliną z rodziny Cucurbitaceae. Jest to rodzina obszerna i bogata, należą do niej również melony, arbuzy, ogórek, lagenaria, luffa, pattypan i wiele innych smacznych i zdrowych przedstawicieli.

Uprawa dyni jadalnej jest popularna w wielu miejscach świata. Dojrzałe dynie można spożywać gotowane, na surowo, a także przechowywać. Niektóre odmiany dyni mają także jadalne nasiona. Najczęściej uprawianymi gatunkami są: dynia zwyczajna (Cucurbita pepo), dynia olbrzymia (Cucurbita maxima), dynia piżmowa (Cucurbita moschata).

Wśród odmian dyni zwyczajnej warto wyróżnić dynię bezłupinową, której nasiona są pozbawione łupiny nasiennej, co czyni je doskonałymi zarówno do bezpośredniego spożycia jak i na przetwory, a także dynię makaronową, której miąższ po ugotowaniu rozpada się na włókna przypominające makaron.

Poza dyniami jadalnymi, w ogrodzie przydomowym i na działce możemy też uprawiać dynie ozdobne. Ich owoce nie są jadalne, posiadają jednak bardzo atrakcyjne kształty i kolory. Dzięki temu są wykorzystywane jako dekoracje stołów, a często także witryn sklepowych. Można je uprawiać jako pnącza i wykorzystać do osłaniania nieestetycznych miejsc na działce. Pnąc się po podporach, nawet na wysokość kilku metrów, mogą stworzyć ładną, zwartą ścianę zieleni.

 

WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE

Pomarańczowe odmiany zawierają więcej beta-karotenu (prowitaminy A) niż marchew. Stanowią dobre źródło żelaza, miedzi, cynku, wapnia, potasu, witaminy E, B, C oraz fluoru. Nasiona dyni są uwielbiane przez dzieci, a do tego mają wiele wartości dla zdrowia, gdyż stanowią dobre dobre źródło protein, cynku i witamin, a podobno wpływają także na obniżenie cholesterolu, a także są źródłem magnezu, manganu, fosforu i fitosteroli. Można ich używać do sałatek, jeść na surowo lub lekko prażone.

Olej z nasion dyni zawiera kwasy tłuszczowe i jest gęstym, zielono – brązowym olejem produkowanym z prażonych nasion dyni. Używany w kuchni, olej z nasion dyni miesza się z innymi olejami ze względu na jego intensywny smak. Stanowi delicję szczególnie w Austrii, gdzie w niewielkich ilościach dodaje się go do tradycyjnych potraw, takich jak zupa z dyni czy sałatka ziemniaczana. Kwiaty dyni są jadalne i stanowią znakomity dodatek do sałatek.

Obecne w dyni substancje balastowe przeciwdziałają zaparciom i obniżają poziom cholesterolu. Spożywanie świeżego soku z dyni działa moczopędnie, dzięki czemu jest stosowany w leczeniu schorzeń nerek. Duża ilość potasu pomaga regulować gospodarkę wodną organizmu i wspomaga funkcjonowanie nerek. Spożywanie dyni może obniżyć poziom glukozy we krwi, zapobiegając cukrzycy. Ponadto obecność witamin C i E oraz cynku i selenu działa wspomagająco na układ immunologiczny. Pestki dyni są bogate w fitosterole i cynk, a co za tym idzie przypisuje się im funkcję ochronną przed powiększeniem gruczołu prostaty.

Nasiona znajdują również zastosowanie w leczeniu stanów zapalnych błony śluzowej i skóry. Jednym słowem dynia to skarbnica zdrowia, dlatego warto korzystać z jej cennych walorów. Warto docenić walory smakowe oraz zdrowotne dyni. Jest to lekkostrawne i niskokaloryczne warzywo, które z powodzeniem możemy użyć do przyrządzenia pysznego obiadu czy deseru oraz zimowych przetworów. Dużym plusem dyni jest to, że można ją dostarczać organizmowi pod każdą postacią: miąższ, pestki. Wykorzystując w pełni dyniowy sezon na pewno wzbogacimy nasz organizm w szereg cennych składników odżywczych, co wyjdzie nam na zdrowie.

 

WARTOŚCI ODŻYWCZE DYNI

Dynia jest źródłem wielu cennych składników odżywczych. Przede wszystkim zawiera takie pierwiastki jak potas (278mg/100g), wapń (66mg/100g), fosfor (43mg/100g), magnez (14mg/100g) i żelazo (0,8mg/100g). Występują także śladowe ilości selenu, miedzi, manganu czy cynku. Oczywiście dynie charakteryzuje wysoka zawartość karotenów – głównie α i β, co jest uzależnione od intensywności barwy miąższu. Im bardziej pomarańczowa barwa dyni, tym większa ilość karotenów. Warto wspomnieć, że dynia zawiera znikome ilości tłuszczów i białek, nieco więcej jest węglowodanów. Istotna jest zawartość substancji balastowych, czyli błonnika, który wspomaga trawienie. Pestki dyni to znakomite źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych i związków z grupy fitosteroli.

Każdy może jeść dynie w takich ilościach na jakie ma ochotę i nie muszą nikogo gnębić wyrzuty sumienia, ponieważ w 100 g dyni jest tylko 30 kcal. Miąższ dyni zawiera całą gamę witamin, zaczynając od witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli A, E i K, przez rozpuszczalne w wodzie, takie jak witamina C czy witaminy z grupy B.

 

KIEDY DYNIA MOŻE ZASZKODZIĆ

Dynia nie jest polecana osobom z cukrzycą lub stanami przedcukrzycowymi ze względu swój wysoki indeks glikemiczny.

Chorzy na dnę moczanowa również nie powinni spożywać dyni ze wzgledu na zawarte w niej puryny.

 

dobranatury-pl_dyniacd

 

PRZEPISY

►Zupa z dyni

Dynia to wspaniały składnik zup, który możemy zestawić niemal z każdym warzywem. Jedną z najpopularniejszych jest krem z dyni, który w łatwy sposób przygotujemy zarówno na słodko z dodatkiem mleczka kokosowego lub na ostro z chili i startym imbirem. To świetny pomysł na lekkostrawne danie dla dzieci, w którym przemycimy mieszankę warzyw, wspomagających prawidłowy rozwój naszych pociech.

 

►Ciasto z dyni

Dynia to uniwersalne warzywo, które możemy wykorzystać do wypieku ciast. Wcześniej ugotowana, lub pieczona pulpa warzywna jest dodawana do reszty składników deseru. Z jej udziałem przygotujemy babeczki, kruche ciastka lub tartę z nadzieniem. Torty biszkoptowe z masą z dyni możemy przełożyć słodkim kremem na bazie mascarpone i słodkiej bitej śmietany. Podprażone, kruche orzechy laskowe lub włoskie posłużą za garnisz do ciasta.

 

►Pieczona dynia

Wraz ze skórką zachowuje więcej witamin i składników mineralnych, niż ugotowana w wodzie. Odmiany hokkaido oraz piżmowa najlepiej nadają się do tego rodzaju obróbki termicznej. Ważne jest, aby pokrojoną dynię skropić oliwą z oliwek dobrej odmiany i doprawić sola i pieprzem przed pieczeniem według uznania. Tak przygotowana będzie idealnym dodatkiem do pierogowego farszu czy lekkiej sałatki.

 

►Dżem z dyni

Podobnie jak z jabłek czy truskawek, dynia idealnie nadaje się do przygotowania dżemów oraz słodkich marmolad. Świeżą lub mrożoną dynię możemy połączyć z galaretką pomarańczową lub cytrynową, aby przełamać jej łagodny charakter. To idealny dodatek zarówno do chrupiących tostów na śniadanie, jak i zdrowych puddingów z chia. Kardamon, czy cynamon to naturalnie pasujące przyprawy, które podkreślą całość.

 

►Placki z dyni

Placki z dyni to smaczne danie, które możemy przygotować zarówno ze startego miąższu lub zmiksowanego puree. Na słodko z dodatkiem cynamonu, mleka kokosowego, posypane cukrem pudrem będą idealnym deserem dla najmłodszych smakoszy. Wersja na ostro sprawdzi się w połączeniu ze startymi ziemniakami, imbirem polane gęstym jogurtem lub śmietaną. Placki dyniowe to ciekawy pomysł, by wprowadzić nowe smaki do diety niemowlaka.

 

►Dynia w occie

Pokrojona w kostkę surowa dynia sprawdzi się do przygotowania z niej przetworów zarówno o wytrawnym jak i słodkim charakterze. W zalewie z octu będzie odpowiednim dodatkiem do sałatek i dań obiadowych. Marynowana z goździkami i cynamonem będzie nieoceniona w koreczkach na przyjęcie lub Sylwestra. Dynia w zalewie przygotowywana jesienią to unikalny dodatek do mięs na zimno i ciepło, a także znakomita przystawka do drinków.

 

dobranatury-pl_dyniacdn

 

KOSMETYKI Z DYNI

Dynia nie tylko wspomaga zdrowie, ale również służy urodzie. Została już dawno zaakceptowana jako kosmetyk, zwłaszcza składnik maseczek do twarzy. Obecne w dyni witaminy działają bardzo intensywnie: B1 – będzie chronić skórę przed promieniowaniem ultrafioletowym; B2 – wspomaga walkę ze stanami zapalnymi; PP – wspomoże odświeżanie i regeneracje, zmniejszy prawdopodobieństwo fotoalergii; E – walczy z wolnymi rodnikami i działa odmładzająco.

Dynia zawiera wiele witamin (m.in. A, B, C, E, PP) i minerałów (tu na uwagę zasługuje szczególnie składnik płaszczu lipidowego skóry – skwalen). Wykazuje działanie przeciwzapalne, nawilża i wygładza skórę, a ponadto poprawia zdolności regeneracyjne oraz obronne.

Już przecieranie twarzy kawałkami dyni, poprawia nawilżenie skóry, zamyka pory i usuwa tłuszcz z czoła i okolic nosa. Z kolei wyciśnięty sok z dyni działa tonizująco na każdy rodzaj cery. Spierzchnięte usta doskonale się zregenerują pod wpływem maseczki wykonanej ze zmiksowanego dyniowego miąższu i twarogu. Już po pięciu minutach można ten kosmetyk zmyć lub… zjeść.

 

►Jadalny balsam do ust z dyni

Przygotuj:

  • 1 łyżeczkę miąższu z dyni
  • 1 łyżkę brązowego cukru
  • 1 łyżkę miodu
  • 2 łyżki oleju kokosowego

Wszystkie składniki mieszamy ze sobą i przekładamy do małego opakowania – np. wyczyszczonego słoiczka po kremie lub starym balsamie do ust.

 

Maseczka z dyni na trądzik

Przygotuj:

  • garść łuskanych pestek dyni

Utłucz pestki w moździerzu i nałóż papkę na twarz. Zmyj po 15-20 minutach. Ta maseczka ma działanie regenerujące i poprawiające gojenie się skóry.

 

Tonik z dyni

Przygotuj:

  • pół szklanki pestek dyni

Zalej pestki wrzątkiem. Po ostudzeniu używaj jak toniku – powstały wywar pomoże redukować stany zapalne skóry i zwalcza trądzik.

 

►Mikstura do pedicure z dyni

Przygotuj:

  • pół szklanki miąższu z dyni
  • pół łyżeczki miodu
  • jedno jajko

Wymieszaj składniki, nałóż na stopy i owiń je torebkami. Potrzymaj 15 minut, po czym spłucz. Ta mikstura sprawi, że skóra stóp stanie się bardziej miękka.

 

►Oczyszczająca maseczka z dyni

Przygotuj:

  • pół szklanki miąższu z dyni
  • pół szklanki jogurtu naturalnego
  • sok z cytryny

Składniki wymieszaj, ostaw na 2h, a następnie nałóż na twarz, szyję i dekolt na 20 minut. Po tym czasie zmyj maseczkę i wklep w skórę oliwę z oliwek lub winogron. Ta maseczka poprawia koloryt skóry i nawilża ją.

 

►Peeling do ciała z dynią

Przygotuj:

  • pół szklanki miąższu z dyni
  • pół szklanki cukru

Połącz składniki i delikatnie wmasuj w ciało. Spłucz. Dyniowy peeling świetnie złuszcza martwy naskórek.

 

►Odmładzająca maseczka z dyni

Przygotuj:

  • pół szklanki miąższu z dyni
  • łyżka oliwy
  • łyżka miodu
  • jedno jajko

Wymieszaj składniki i odstaw na dwie godziny. Nałóż na twarz na 15 minut.

 

►Odżywka nabłyszczająca włosy

Do jej przygotowania można użyć miąższ lub dyniowe „odpady”, czyli twardą skórę lub ich mieszankę. Drobno pokrojoną porcję (ok. 200 ml) należ zalać ok. 1,5 l wody, odstawić na 3 – 4 godziny, a następnie gotować przez 40 minut. Po ostudzeniu i odcedzeniu, płynu możesz używać do płukania włosów po myciu.Taki zabieg dodaje puszystości oraz blasku fryzurze i sprawia, że kosmyki są zregenerowane i solidnie odżywione.

 

►Maska do włosów

Pól szklanki miąższu z dyni, 1/4 szkl jogurtu naturalnego i 2 łyżki miodu. Połącz składniki w małej misce i dobrze wymieszać. Zastosuj maskę przez całą włosy (aż z korzeni do końcówek). Założyć czepek i pozostawić na 30 minut. Dobrze spłukać letnią wodą. Doskonała odżywka do włosów suchych, włosy lśniące i miękkie.

 

►Regenerująca kąpiel

Z niezbyt wielkiej dyni wybrać miąższ, drobno pokroić, zalać litrem wody i rozgotować na miazgę. Dodać litr pełnotłustego mleka, dobrze wymieszać i wlać do wody w wannie. Moczyć się w tej kąpieli przez 20 minut, masując skórę ciała szorstką rękawicą. W identyczny ten sam sposób można przygotować „mini-kąpiel” regenerującą dla samych dłoni lub stóp.Taka kąpiel zmiękcza i uelastycznia skórę, poprawia ukrwienie i dotlenia.

 

►Tonik

Zalej wrzącą wodą pestki dyni i powstały wywar użyj jako toniku – taki domowy kosmetyk świetnie zwalcza trądzik i redukuje stan zapalny skóry.

 

►Scrub do twarzy

Pół szklanki miąższu z dyni, 3 łyżki cukru i pół łyżeczki oleju z nasion dyni. Połącz składniki w małej misce i wymieszać razem, aby gęstą papkę. Stosuje się go na twarz i delikatnie szorować stosując okrężne ruchy.

Zmyj po 2 minutach letnią wodą.

 

Kanał RSS
Facebook
Instagram

Zobacz też podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *